Go to ...
RSS Feed

Ríkissjóður hefur lagt 247 þúsund milljónir í húsnæðismál


Frá árinu 2000 hefur ríkissjóður sett nær 247 þúsund milljónir króna í húsnæðismál. Stærsti hlutinn hefur farið til vaxtabóta eða liðlega 176 þúsund milljónir og þurft hefur að leggja Íbúðalánasjóði til um 63 þúsund milljónir til að koma í veg fyrir að sjóðurinn kæmist í þrot. Þá hefur ríkissjóður lagt fram yfir sjö þúsund milljónir í byggingu leiguíbúða það sem af er þessari öld. Þá eru ótalin framlög vegna svokallaðrar skuldaleiðréttingar sem ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks, beitti sér fyrir.

Þeir sem greiða vaxtagjöld af lánum vegna kaupa eða byggingar á íbúðarhúsnæði til eigin nota geta átt rétt á vaxtabótum og sama á við um þá sem keypt hafa búseturétt eða eignarhlut í kaupleiguíbúð. Hér verður ekki farið út í að útskýra reglur um vaxtabætur og samhengið milli tekna og eigna, sem hafa áhrif á rétt einstaklinga/hjóna til greiðslu vaxtabóta. En erfitt er að líta framhjá því að í raun eru vaxtabætur ekki annað en niðurgreiðsla á fjármagnskostnaði einstaklinga og fjölskyldna vegna kaupa á eigin húsnæði og hvetja fremur til skuldsetningar en eignamyndunar.Húnsæðismál-framlög

Eigið fé skiptir mestu

Þegar fjölskylda ræðst í kaup á sinni fyrstu íbúð skiptir hlutfall eiginfjár og skulda mestu. Eftir því sem eigið fé er hærra því auðveldara er að standa undir fjármagnskostnaði enda höfuðstóll skulda lægri og vaxtastig hagstæðara.

Ef á annað borð er ákveðið að ríkissjóður skuli veita fjárhagslega aðstoð vegna húsnæðis hlýtur það að skipta mestu að fjármunirnir nýtist vel og stuðli að því að styrkja fjárstöðu einstaklinga og heimila. Niðurgreiðslur vaxta í formi vaxtabóta eru í besta falli ómarkviss leið, engin trygging er fyrir því að þær séu nýttar til að standa undir greiðslu vaxta og hvetja fremur en letja til skuldsetningar.

Það hefði því verið skynsamlegra að ríkissjóður hefði nýtt þá fjármuni sem fóru í vaxtabætur, björgun Íbúðalánasjóðs og leiguíbúðir, í að hjálpa þeim sem voru að kaupa íbúð í fyrsta sinn. Þetta hefði verið hægt með því að leggja þeim til eigið fé.

Miðað við 30 milljón króna eign hefði ríkissjóður haft bolmagn til að leggja fram 20% eigið fé (sex milljónir króna) til yfir 40 þúsund íbúðakaupenda. (Í þessu sambandi má benda á að árið 2015 fengu tæplega 38 þúsund greiddar vaxtabætur vegna tekjuársins 2014, samkvæmt upplýsingum sem komu fram í Tíund tímariti Ríkisskattstjóra).
Með öðrum orðum: Ríkið hefði getað afhent 41 þúsund fjölskyldum sem keyptu sína fyrstu íbúð ígildi 20% eiginfjár. Eignamyndun þessara fjölskyldna hefði orðið hröð og fjárhagsleg staða þeirra allt önnur og sterkari.

Með þessu hefði almenningur orðið að eignafólki en ekki bótaþegum sem bíða eftir vaxtabótum á hverju ári en neyðast síðan til að gerast leiguliðar í nafni „félagslegs réttlætis“.

Gjörbreytir stöðu heimilanna

Bein eiginfjárframlög gjörbreyta fjárhagslegri stöðu þeirra sem ráðast í að eignast eigið húsnæði. Sex milljónum króna lægri skuldir auka ráðstöfunartekjur íbúðakaupenda um liðlega 600 þúsund krónur á ári að meðaltali sé miðað við 35 ára húsnæðislán á 4,5% vöxtum og 3,5% verðbólgu. Ef verðbólgan verður meiri skiptir eigin fjárframlagið enn meira máli.

Dæmi: Í stað sex milljóna eiginfjárframlags verður fjölskylda að taka sex milljónir króna í viðbótarlán til að fjármagna kaupin. Fjölskyldan þarf að greiða í hverjum mánuði að meðaltali 53 þúsund í afborganir, vextir og verðbætur miðað við 35 ára lán, fyrrnefnda vexti og verðbólgu. Þegar upp er staðið verður fjölskyldan búin að greiða alls 22,3 milljónir króna, þ.e. höfuðstólinn, vexti og verðbætur:

Vextir 5.462.232,-
Verðbætur 10.784.781,-
Samtals 16.247.013,-
Höfuðstóll 6.000.000,-
Heildargreiðsla 22.247.013,-  Þjóðmál kápa - forsíða mars 2016

Þannig hlýtur stefna stjórnvalda í húsnæðismálum fyrst og síðast að miða að því að tryggja að einstaklingar leggi í stærstu fjárfestingu lífsins – íbúðakaupa – með sem mest eigið fé. Í framtíðinni þurfa þeir ekki að treysta á niðurgreiðslu vaxta í formi vaxtabóta.